Xem trên tài liệu liên quan.
ĐỐ VUI TRUNG THU 2013
1) Tết trung thu có nguồn gốc từ nước nào?
a. Nhật Bản
b. Việt Nam
c. Trung Quốc
2) Tết trung thu có tên gọi nào khác?
a. Tết trông trăng
b. Tết thiếu nhi
c. Cả hai đều đúng
3) Nhân vật được nhắc đến trong tết trung thu của Việt Nam?
a. Thỏ ngọc
b. Chú cuội, chị Hằng Nga
c. Chị Hằng và thỏ ngọc
4) Nhân vật được nhắc đến trong tết trung thu của Nhật Bản?
a. Thỏ ngọc
b. Chú cuội, chị Hằng Nga
c. Chị Hằng và thỏ ngọc
5) Ở Nhật Bản, tết trung thu dành riêng cho ai?
a. Thiếu nhi
b. Tất cả mọi người
c. Người già
6) Sự tích chú Cuội ở Việt Nam gắn liền với cây gì?
a. Cây đa
b. Cây mít
c. Cây táo
7) Người Nhật Bản quan niệm Thỏ Ngọc trên cung trăng thường hay làm gì vào ngày tết trung thu?
a. Ăn bánh trung thu
b. Ngủ gật
c. Ăn bánh trung thuGiã bánh
8) Bánh nào hay được người Nhật cúng thắp hương và ăn trong lúc thưởng trăng trong ngày trung thu?
a. Bánh nướng, bánh dẻo
b. Bánh dày
c. Bánh bao, bánh nhân táo
9) Vào đêm rằm trung thu, người Nhật Bản thường hay làm gi?
a. Ăn bánh, ngồi ngắm trăng
b. Bắn pháo hoa
c. Múa lân
10) Vào đêm rằm trung thu, trẻ em Việt Nam hay có những hoạt động vui chơi nào?
a. Chơi điện tử
b. Rước đèn ông sao, ngắm trăng, phá cỗ
c. Làm thiếp chúc mừng tặng các bạn
11) Loại đèn nào trẻ em Nhật Bản hay chơi khi tết trung thu đến?
a. Đèn cá chép
b. Đèn kéo quân
c. Đèn ông sao
12) Loại đèn nào trẻ em Việt Nam hay chơi khi tết trung thu đến?
a. Đèn lồng
b. Đèn pin
c. Đèn ông sao
13) Mặt trăng quay quanh một vòng trái đất mất bao lâu?
a. 29 ngày
b. 30 ngày
c. 31 ngày
14) Trái đất với mặt trăng, cái nào lớn hơn?
a. Trái đất
b. Mặt trăng
15) Ngày bao nhiêu thì mặt trăng được coi là sáng nhất?
a. Ngày mùng 1 âm lịch
b. Ngày 15 âm lịch
c. Ngày 30 âm lịch
đáp án trên số 17 bạn nhé!
GIẢI ĐÁP TẠI SAO LẠI THẾ KÌ 3
Thỏ Nâu lại lấy những cây nấm sặc sỡ là cây nấm độc.
Giải đáp Kì 4
Cái ghế lộn ngược - > số 4
cái bút -> 1
con thiên nga - > 2
quả bóng bàn -> 0
Pass: 4120
Trao thưởng kì này: No person
Hôm nay, công ty bố Misu tổ chức tiệc liên hoan cuối năm . Trong bữa tiệc, rất nhiều câu hỏi khó được đặt ra để mua vui. Trong đó là câu hỏi khó nhất của sếp Kasami - sếp của bố Misu:
"Cho ba con đường A, B, C trong 3 thôn D, E, F. Bạn Lan đi từ D đến E bằng con đường B; đi từ D đến F bằng con đường A hoặc C rồi qua A. Hỏi có mấy cách đi từ E đến F?"
Misu đã trả lời được câu hỏi ấy?
Còn bạn thì sao?
hạn gửi: 10h30 ngày 3/11/2013
Sao Hỏa là hành tinh thứ tư tính từ Mặt Trời trong Thái Dương Hệ. Đôi khi hành tinh này còn được gọi tên là Hỏa Tinh. Nó thường được gọi với tên khác là "Hành tinh Đỏ", do sắt ôxít có mặt rất nhiều trên bề mặt hành tinh làm cho bề mặt nó hiện lên với màu đỏ đặc trưng.[13] Sao Hỏa là một hành tinh đất đá với một khí quyển mỏng, với những đặc điểm trên bề mặt có nét giống với cả các hố va chạm trên Mặt Trăng và các núi lửa, thung lũng, sa mạc và chỏm băng ở cực trên Trái Đất. Chu kỳ tự quay và sự tuần hoàn của các mùa trên Hỏa Tinh khá giống với của Trái Đất do sự nghiêng của trục quay tạo ra. Trên Sao Hỏa có ngọn núi Olympus Mons, ngọn núi cao nhất trong Hệ Mặt Trời, và hẻm núi Valles Marineris, hẻm núi dài và rộng nhất trong Thái Dương Hệ. Lòng chảo Borealis bằng phẳng trên bán cầu bắc bao phủ tới 40% diện tích bề mặt hành tinh đỏ và có thể là một hố va chạm khổng lồ trong quá khứ.[14][15]
Cho đến khi tàu Mariner 4 lần đầu tiên bay ngang qua Sao Hỏa vào năm 1965, đã có nhiều suy đoán về sự có mặt của nước lỏng trên bề mặt hành tinh này. Chúng dựa trên những quan sát về sự biến đổi chu kỳ về độ sáng và tối của những nơi trên bề mặt hành tinh, đặc biệt tại nhữngvĩ độ vùng cực, nơi có đặc điểm của biển và lục địa; những đường kẻ sọc dài và tối ban đầu được cho là những kênh tưới tiêu chứa nước lỏng. Những đường sọc thẳng này sau đó được giải thích như là những ảo ảnh quang học, mặc dù các chứng cứ địa chất thu thập bởi các tàu thăm dò không gian cho thấy Sao Hỏa có khả năng đã từng có nước lỏng bao phủ trên diện rộng ở bề mặt của nó.[16] Năm 2005, dữ liệu từ tín hiệu radar cho thấy sự có mặt của một lượng lớn nước đóng băng ở hai cực,[17] và tại các vũng vĩ độ trung bình.[18][19] Robot tự hành Spirit đã lấy được mẫu các hợp chất hóa học chứa phân tử nước vào tháng 3 năm 2007. Tàu đổ bộ Phoenix đã trực tiếp lấy được mẫu nước đóng băng trong lớp đất nông trên bề mặt vào ngày 31 tháng 7 năm 2008.[20]
Sao Hỏa có hai vệ tinh, Phobos và Deimos, chúng là các vệ tinh nhỏ và dị hình. Đây có thể là các tiểu hành tinh bị Hỏa Tinh bắt được, tương tự như 5261 Eureka-một tiểu hành tinh Trojan của Hỏa Tinh. Hiện nay có ba tàu quỹ đạo còn hoạt động đang bay quanh Sao Hỏa: Mars Odyssey,Mars Express, và Mars Reconnaissance Orbiter. Trên bề mặt nó có robot tự hành thám hiểm Sao Hỏa (Mars Exploration Rover) Opportunity còn hoạt động và cặp song sinh với nó robot tự hành Spirit đã ngừng hoạt động, cùng với đó là những tàu đổ bộ và robot tự hành trong quá khứ-cả thành công lẫn không thành công. Tàu đổ bộ Phoenix đã hoàn thành phi vụ của nó vào năm 2008. Những quan sát bởi tàu quỹ đạo đã ngừng hoạt động của NASA Mars Global Surveyor chỉ ra chứng cứ về sự dịch chuyển thu nhỏ và mở rộng của chỏm băng cực bắc theo các mùa.[21]Tàu quỹ đạo Mars Reconnaissance Orbiter của NASA đã thu nhận được các bức ảnh cho thấy khả năng có nước chảy trong những tháng nóng nhất trên Hỏa Tinh.[22]
Sao Hỏa có thể dễ dàng nhìn từ Trái Đất bằng mắt thường. Cấp sao biểu kiến của nó đạt giá trị −3,0[7] chỉ đứng sau so với Sao Mộc, Sao Kim, Mặt Trăng, và Mặt Trời.
Đặc tính vật lý
Bán kính của Sao Hỏa xấp xỉ bằng một nửa bán kính của Trái Đất. Tỷ trọng của nó nhỏ hơn của Trái Đất, với thể tích chỉ bằng 15% thể tích Trái Đất và khối lượng chỉ bằng 11%. Diện tích bề mặt của hành tinh đỏ chỉ hơi nhỏ hơn tổng diện tích đất liền trên Trái Đất.[6] Trong khi Sao Hỏa có đường kính và khối lượng lớn hơn Sao Thủy, nhưng Sao Thủy lại có tỷ trọng cao hơn. Điều này làm cho hai hành tinh có giá trị gia tốc hấp dẫn tại bề mặt gần bằng nhau-của Sao Hỏa chỉ lớn hơn có 1%. Sao Hỏa cũng là hành tinh có giá trị kích thước, khối lượng và gia tốc hấp dẫn bề mặt ở giữa khi so với Trái Đất và Mặt Trăng (Mặt Trăng có đường kính bằng một nửa của Sao Hỏa, trong khi Trái Đất có đường kính gấp đôi Hỏa Tinh; Trái Đất có khối lượng gấp chín lần khối lượng Sao Hỏa trong khi Mặt Trăng có khối lượng chỉ bằng một phần chín so với Hỏa Tinh). Màu sắc vàng cam của bề mặt Sao Hỏa là do lớp phủ chứa sắt(III) ôxít, thường được gọi là hematit, hay rỉ sét.[23]
Địa chất
Dựa trên những quan sát từ các tàu quỹ đạo và kết quả phân tích mẫu thiên thạch Sao Hỏa, các nhà khoa học nhận thấy bề mặt Sao Hỏa có thành phần chủ yếu từ đá bazan. Một số chứng cứ cho thấy có nơi trên bề mặt Sao Hỏa giàu silic hơn bazan, và có thể giống với đá andesit ở trên Trái Đất; những chứng cứ này cũng có thể được giải thích bởi sự có mặt của silic điôxít (silica glass). Đa phần bề mặt của hành tinh được bao phủ một lớp bụi mịn, dày của sắt(III) ôxít.[24][25]
Mặc dù Hỏa Tinh không còn thấy sự hoạt động của một từ trường trên toàn cầu,[26] các quan sát cũng chỉ ra là nhiều phần trên lớp vỏ hành tinh bị từ hóa, và sự đảo ngược cực từ luân phiên đã xảy ra trong quá khứ. Những đặc điểm cổ từ học đối với những khoáng chất dễ bị từ hóa này có tính chất rất giống với những dải vằn từ luân phiên nhau trên nền đại dương của Trái Đất. Một lý thuyết được công bố năm 1999 và được tái kiểm tra vào tháng 10 năm 2005 (nhờ những dữ liệu từ tàu Mars Global Surveyor), theo đó những dải này thể hiện hoạt động kiến tạo mảng trên Sao Hỏa khoảng 4 tỷ năm trước, trước khi sự vận động dynamo của hành tinh bị suy giảm và dẫn đến sự mất hoàn toàn của từ trường toàn cầu bao quanh hành tinh đỏ.[27]
Những mô hình hiện tại về cấu trúc bên trong hành tinh cho rằng vùng lõi Hỏa Tinh có bán kính khoảng 1.480 km, với thành phần chủ yếu là sắt với khoảng 14–17% lưu huỳnh. Lõi sắt sunfit này có trạng thái lỏng một phần, với sự tập trung các nguyên tố nhẹ hơn cao gấp hai lần so với lõi của Trái Đất. Lõi được bao quanh bởi một lớp phủ silicat, lớp này hình thành lên sự kiến tạo và đặc điểm núi lửa của hành tinh, nhưng hiện nay những hoạt động này đã ngừng hẳn. Chiều dày trung bình của lớp vỏ Sao Hỏa vào khoảng 50 km, với chiều dày lớn nhất bằng 125 km.[28] Lớp vỏ Trái Đất với chiều dày trung bình 40 km, chỉ dày bằng một phần ba so với Sao Hỏa khi so với tỉ lệ đường kính của hai hai hành tinh.
Trong thời gian hình thành hệ Mặt Trời, Sao Hỏa được tạo ra từ đĩa tiền hành tinh quay quanh Mặt Trời do kết quả của các quá trình ngẫu nhiêncủa sự vận động đĩa tiền hành tinh. Trên Hỏa Tinh có nhiều đặc trưng hóa học khác biệt do vị trí của nó trong hệ Mặt Trời. Trên hành tinh này, các nguyên tố với điểm sôi tương đối thấp như clo, phốt pho và lưu huỳnh có mặt nhiều hơn so với trên Trái Đất; các nguyên tố này có lẽ đã bị đẩy khỏi những vùng gần Mặt Trời bởi gió Mặt Trời trong giai đoạn hình thành Thái Dương hệ.[29]
Ngay sau khi hình thành lên các hành tinh, tất cả chúng đều chịu những đợt bắn phá lớn của các thiên thạch ("Late Heavy Bombardment"). Khoảng 60% bề mặt Sao Hỏa còn để lại chứng tích những đợt va chạm trong thời kỳ này.[30][31][32] Phần bề mặt còn lại có lẽ thuộc về một lòng chảo va chạm rộng lớn hình thành trong thời gian đó—chứng tích của một lòng chảo va chạm khổng lồ ở bán cầu bắc Sao Hỏa, dài khoảng 10.600 km và rộng 8.500 km, hay gần bốn lần lớn hơn lòng chảo cực nam Aitken của Mặt Trăng, lòng chảo lớn nhất từng được phát hiện.[14][15]Các nhà thiên văn cho rằng trong thời kỳ này Sao Hỏa đã bị va chạm với một thiên thể kích cỡ tương đương với Pluto cách nay bốn tỷ năm. Sự kiện này được cho là nguyên nhân gây nên sự khác biệt về địa hình giữa bán cầu bắc và bán cầu nam của Hỏa Tinh, tạo nên lòng chảo Borealis bao phủ 40% diện tích bề mặt hành tinh.[33][34]
Lịch sử địa chất của Sao Hỏa có thể tách ra thành nhiều chu kỳ, nhưng bao gồm ba giai đoạn lớn sau:[35][36]
- Kỷ Noachis (đặt tên theo Noachis Terra): Giai đoạn hình thành những bề mặt cổ nhất hiện còn tồn tại trên Sao Hỏa, cách nay từ 4,5 tỷ năm đến 3,5 tỷ năm trước. Bề mặt hành tinh ở thời kỳ Noachis đã bị cày xới bởi rất nhiều cú va chạm lớn. Cao nguyên Tharsis, cao nguyên núi lửa, được cho là đã hình thành trong thời kỳ này. Cuối thời kỳ này bề mặt hành tinh bị bao phủ bởi những trận lụt lớn.
- Kỷ Hesperia (đặt tên theo Hesperia Planum): 3,5 tỷ năm đến 2,9–3,3 tỷ năm trước. Kỷ Hesperia đánh dấu bởi sự hình thành và mở rộng của các đồng bằng nham thạch núi lửa.
- Kỷ Amazon (đặt tên theo Amazonis Planitia): thời gian từ 2,9–3,3 tỷ năm trước cho đến ngày nay. Bề mặt hành tinh trong kỷ Amazon chịu một số ít các hố va chạm thiên thạch, nhưng đặc tính của các hố va chạm cũng khá đa dạng. Ngọn núi Olympus Mons hình thành trong kỷ này, cùng với các dòng nham thạch ở khắp nơi trên Sao Hỏa.
Một số hoạt động địa chất vẫn còn diễn ra trên Hỏa Tinh. Trong thung lũng Athabasca (Athabasca Valles) có những vỉa dung nham niên đại tới 200 triệu năm (Mya). Nước chảy trong những địa hào (graben) dọc ở vùng Cerberus diễn ra ở thời điểm 20 Mya, ám chỉ những sự xâm thực của mac ma núi lửa trong thời gian gần đây.[37] Ngày 19 tháng 2 năm 2008, ảnh chụp từ tàu Mars Reconnaissance Orbiter cho thấy chứng cứ về vụ sạt lở đất đá từ một vách núi cao 700 m.[38]
Đất
Tàu đổ bộ Phoenix gửi dữ liệu về cho thấy đất trên Sao Hỏa có tính kiềm yếu và chứa các nguyên tố như magiê, natri, kali và clo. Những dưỡng chất này được tìm thấy trong đất canh tác trên Trái Đất, và cần thiết cho sự phát triển của thực vật.[39] Các thí nghiệm thực hiện bởi tàu đổ bộ cho thấy đất của Hỏa Tinh có độ bazơ pH bằng 8,3, và chứa dấu vết của muối peclorat.[40][41]
Khe đất hẹp (streak) thường xuất hiện trên khắp bề mặt Sao Hỏa và những cái mới thường xuất hiện trên các sườn dốc của các hố va chạm, trũng hẹp và thung lũng. Khe đất hẹp ban đầu có màu tối và theo thời gian nó bị nhạt màu dần. Thỉnh thoảng các rãnh này có mặt ở trong một vùng nhỏ hẹp sau đó chúng bắt đầu kéo dài ra hàng trăm mét. Khe rãnh hẹp cũng đã được quan sát thấy ở cạnh của các tảng đá lớn và những chướng ngại vật trên đường lan rộng của chúng. Các lý thuyết đa số cho rằng những khe rãnh hẹp có màu tối do chúng nằm ở dưới những lớp đất sau đó bị lộ ra bề mặt do tác động của quá trình sạt nở đất của bụi sáng màu hay các trận bão bụi.[42] Một số cách giải thích khác lại trực tiếp hơn khi cho rằng có sự tham gia của nước hay thậm chí là sự sinh trưởng của các tổ chức sống.[43][44]
Thủy văn
Nước lỏng không thể tồn tại trên bề mặt Sao Hỏa do áp suất khí quyển của nó hiện nay rất thấp, ngoại trừ những nơi có cao độ thấp nhất trong một chu kỳ ngắn.[45][46] Hai mũ băng ở các cực dường như chứa một lượng lớn nước.[47][48] Thể tích của nước băng ở mũ băng cực nam nếu bị tan chảy có thể đủ bao phủ toàn bộ bề mặt hành tinh đỏ với độ dày 11 mét.[49] Lớp manti của tầng băng vĩnh cửu mở rộng từ vùng cực đến vĩ độ khoảng 60°.[47]
Một lượng lớn nước băng được cho là nằm ẩn dưới băng quyển dày của Sao Hỏa. Dữ liệu radar từ tàu Mars Express và Mars Reconnaissance Orbiter đã chỉ ra trữ lượng lớn nước băng ở hai cực (tháng 7 năm 2005)[17][50]và ở những vùng vĩ độ trung bình (tháng 11 năm 2008).[18] Tàu đổ bộ Phoenix đã trực tiếp lấy được mẫu nước băng trong lớp đất nông vào ngày 31 tháng 7 năm 2008.[20]
Địa mạo trên Sao Hỏa gợi ra một cách mạnh mẽ rằng nước lỏng đã từng có thời điểm tồn tại trên bề mặt hành tinh này. Cụ thể, những mạng lưới thưa khổng lồ phân tán trên bề mặt, gọi là thung lũng chảy thoát (outflow channels), xuất hiện ở 25 vị trí trên bề mặt hành tinh. Đây được cho là dấu tích của sự xâm thực diễn ra trong thời kỳ đại hồng thủy giải phóng nước lũ từ tầng chứa nước dưới bề mặt, mặc dù một vài đặc điểm cấu trúc này được giả thuyết là do kết quả của tác động từ băng hà hoặc dung nham núi lửa.[51][52] Những con kênh trẻ nhất có thể hình thành trong thời gian gần đây với chỉ vài triệu năm tuổi.[53] Ở những nơi khác, đặc biệt là những vùng cổ nhất trên bề mặt Hỏa Tinh, ở tỷ lệ nhỏ hơn, những mạng lưới thung lũng (networks of valleys) hình cây trải rộng trên một tỷ lệ diện tích lớn của cảnh quan địa hình. Những thung lũng đặc trưng này và sự phân bố của chúng hàm ý mạnh mẽ rằng chúng hình thành từ các dòng chảy mặt, kết quả của những trận mưa hay tuyết rơi trong giai đoạn sớm của lịch sử Sao Hỏa. Sự vận động của dòng nước ngầm và sự thoát của nó (groundwater sapping) có thể đóng một vai trò phụ quan trọng trong một số mạng lưới, nhưng có lẽ lượng mưa là nguyên nhân gây ra những khe rãnh trong mọi trường hợp.[54]
Cũng có hàng nghìn đặc điểm dọc các hố va chạm và hẻm vực giống với các khe xói (gully) trên Trái Đất. Những khe xói này có xu hướng xuất hiện trên các cao nguyên ở bán cầu nam và gần xích đạo. Một số nhà khoa học đề xuất là quá trình hình thành của chúng đòi hỏi có sự tham gia của nước lỏng, có lẽ từ sự tan chảy của băng,[55][56] mặc dù những người khác lại cho rằng cơ chế hình thành có sự tham gia của lớp băng cacbon điôxít vĩnh cửu hoặc do sự chuyển động của bụi khô.[57][58] Không một phần biến dạng nào của các khe xói được hình thành bởi quá trình phong hóavà không có một hố va chạm nào xuất hiện trên những khe xói, điều này chứng tỏ những đặc điểm này còn rất trẻ, thậm chí các khe xói được hình thành chỉ trong những ngày gần đây.[56]
Những đặc trưng địa chất khác, như châu thổ và quạt bồi tích (alluvial fans) tồn tại trong các miệng hố lớn, cũng là bằng chứng mạnh về những điều kiện nóng hơn, ẩm ướt hơn trên bề mặt trong một số thời điểm ở giai đoạn lịch sử ban đầu của Sao Hỏa.[59] Những điều kiện này cũng yêu cầu cần sự xuất hiện của những hồ nước lớn phân bố trên diện rộng của bề mặt hành tinh, mà ở những hồ này cũng có những bằng chứng độc lập về khoáng vật học, trầm tích học và địa mạo học.[60]Một số nhà khoa học thậm chí còn lập luận rằng ở một số thời điểm trong quá khứ, nhiều đồng bằng thấp ở bán cầu bắc của hành tinh đã thực sự bị bao phủ bởi những đại dương sâu hàng trăm mét, mặc dù vậy vấn đề này vẫn còn nhiều tranh luận.[61]
Cũng có thêm các dữ kiện khác về nước lỏng đã từng tồn tại trên bề mặt Hỏa Tinh nhờ việc xác định được những chất khoáng đặc biệt như hematit và goethit, cả hai đôi khi được hình thành trong sự có mặt của nước lỏng.[62] Một số chứng cứ trước đây được cho là ám chỉ sự tồn tại của các đại dương và các con sông cổ đã bị phủ nhận bởi việc nghiên cứu từ các bức ảnh độ phân giải cao từ tàu Mars Reconnaissance Orbiter.[63] Năm 2004, robot Opportunity phát hiện khoáng chất jarosit. Khoáng chất này chỉ hình thành trong môi trường nước a xít, đây cũng là biểu hiện của việc nước lỏng đã từng tồn tại trên Sao Hỏa.[64]
Chỏm băng ở các cực
Sao Hỏa có hai chỏm băng vĩnh cửu ở các cực. Khi mùa đông tràn đến một cực, chỏm băng liên tục nằm trong bóng tối, bề mặt bị đông lạnh và gây ra sự tích tụ của 25–30% bầu khí quyển thành những phiến băng khô CO2.[65] Khi vùng cực chuyển sang mùa hè, các chỏm băng bị ánh sáng Mặt Trời chiếu liên tục, băng khô CO2 thăng hoa, dẫn đến những cơn gió khổng lồ quét qua vùng cực với tốc độ 400 km/h. Những hoạt động theo mùa này đã vận chuyển lượng lớn bụi và hơi nước, tạo ra những đám mây ti lớn, băng giá giống như trên Trái Đất. Những đám mây băng giá này đã được robot Opportunity chụp vào năm 2004.[66]
Hai chỏm băng ở cực chứa chủ yếu nước đóng băng. Cacbon điôxít đóng băng thành một lớp tương đối mỏng dày khoảng 1 mét trên bề mặt chỏm băng cực bắc chỉ trong thời gian mùa đông, trong khi chỏm băng cực nam có lớp băng khô cacbon điôxít vĩnh cửu dày tới 8 mét.[67] Chỏm băng cực bắc có đường kính khoảng 1.000 kilômét trong thời gian mùa hè ở bán cầu bắc Sao Hỏa,[68] và chứa khoảng 1,6 triệu km khối băng, và nếu trải đều ra thì chỏm băng này dày khoảng 2 km.[69] (Lớp phủ băng ở Greenland có thể tích khoảng 2,85 triệu km3.) Chỏm băng cực nam có đường kính khoảng 350 km và dày tới 3 km.[70] Tổng thể tích của chỏm băng cực nam cộng với lượng băng tàng trữ ở những lớp kế tiếp ước lượng vào khoảng 1,6 triệu km3.[71] Cả hai cực có những rãnh băng hà hình xoắn ốc, mà các nhà khoa học cho là được hình thành từ sự nhận được lượng nhiệt Mặt Trời khác nhau theo từng nơi, kết hợp với sự thăng hoa của băng và tích tụ của hơi nước.[72][73]
Sự đóng băng theo mùa ở một số vùng gần chỏm băng cực nam làm hình thành một lớp băng khô (hoặc tấm) trong suốt dày 1 mét trên bề mặt. Khi mùa xuân đến, những vùng này ấm dần lên, áp suất được tạo ra ở dưới lớp băng khô do sự thăng hoa của CO2, đẩy lớp này căng lên và cuối cùng phá bung nó ra. Điều này dẫn đến sự hình thành những mạch phun trên Sao Hỏa ở cực nam (Martian geyser) chứa hỗn hợp khí CO2 với bụi hoặc cát bazan đen. Quá trình này diễn ra nhanh chóng, được quan sát từ các tàu quỹ đạo trong không gian với tốc độ thay đổi chỉ diễn ra trong vài ngày, tuần hoặc tháng, một tốc độ rất nhanh so với các hiện tượng địa chất khác—đặc biệt đối với Sao Hỏa. Ánh sáng Mặt Trời xuyên qua lớp băng khô trong suốt, làm ấm lớp vật liệu tối ở bên dưới, tạo ra áp suất đẩy khí lên tới 161 km/h qua những vị trí băng mỏng. Bên dưới những phiến băng, khí cũng làm xói mòn nền đất, giật những hạt cát lỏng lẻo và tạo ra những hình thù giống mạng nhện bên dưới lớp băng.[74][75][76][77]
Địa lý
Mặc dù được công nhận nhiều là những người đã vẽ bản đồ Mặt Trăng, Johann Heinrich Mädler và Wilhelm Beer cũng là hai người đầu tiên vẽ bản đồ Sao Hỏa. Họ đã nhận ra rằng hầu hết đặc điểm trên bề mặt Sao Hỏa là vĩnh cửu và nhờ đó đã xác định được một cách chính xác chu kỳ tự quay của hành tinh này. Năm 1840, Mädler kết hợp 10 năm quan sát để vẽ ra tấm bản đồ địa hình đầu tiên trên Hỏa Tinh. Tuy không đặt tên cho những vị trí đặc trưng, Beer và Mädler đơn giản chỉ gán chữ cho chúng; ví dụ Vịnh Meridiani (Sinus Meridiani) được đặt tên với chữ "a."[78]
Ngày nay, các đặc điểm trên Sao Hỏa được đặt tên theo nhiều nguồn khác nhau. Những đặc điểm theo suất phản chiếu quang học được đặt tên trong thần thoại. Các hố lớn hơn 60 km được đặt tên để tưởng nhớ những nhà khoa học và văn chương và những người đã đóng góp cho việc nghiên cứu Hỏa Tinh. Những hố nhỏ hơn 60 km được đặt tên theo các thị trấn và ngôi làng trên Trái Đất với dân số nhỏ hơn 100.000 người. Những thung lũng lớn được đặt tên theo từ “Sao Hỏa” và các ngôi sao trong nghĩa của các ngôn ngữ khác nhau, những thung lũng nhỏ được đặt tên theo các con sông.[79]
Những đặc điểm có suất phản chiếu hình học lớn (albedo) mang nhiều tên gọi cũ, nhưng thường được thay đổi để phản ánh những hiểu biết mới về bản chất của đặc điểm. Ví dụ, tên gọi Nix Olympica (tuyết ở ngọn Olympus) được đổi thành Olympus Mons (núi Olympus).[80] Bề mặt Sao Hỏa khi quan sát từ Trái Đất được chia ra thành loại vùng, với suất phản chiếu hình học khác nhau. Những đồng bằng nhạt màu bao phủ bởi bụi và cát trong màu đỏ của sắt ôxít từng được cho là các 'lục địa' và đặt tên như Arabia Terra (vùng đất Ả Rập) hay Amazonis Planitia (đồng bằng Amazon). Những vùng tối màu được coi là các biển, như Mare Erythraeum (biển Erythraeum), Mare Sirenum và Aurorae Sinus. Vùng tối lớn nhất khi nhìn từ Trái Đất là Syrtis Major Planum.[81] Chỏm băng vĩnh cửu cực bắc được đặt tên là Planum Boreum, và Planum Australe.
Xích đạo của Sao Hỏa được xác định bởi sự tự quay của nó, nhưng vị trí của kinh tuyến gốc được quy ước cụ thể, như kinh tuyến Greenwichcủa Trái Đất. Bằng cách lựa chọn một điểm bất kỳ, năm 1830 Mädler và Beer đã chọn lấy một đường trong bản đồ đầu tiên của họ về hành tinh đỏ. Sau khi tàu Mariner 9 cung cấp thêm những bức ảnh về bề mặt Sao Hỏa năm 1972, một miệng hố nhỏ (sau này gọi là Airy-0), nằm trongSinus Meridiani ("vịnh Địa trung hải"), được chọn làm định nghĩa cho kinh độ 0.0° để phù hợp với lựa chọn ban đầu của hai ông.[82]
Do Sao Hỏa không có đại dương và vì vậy không có 'mực nước biển', nên các nhà khoa học phải lựa chọn một bề mặt có cao độ bằng 0, tương tự như mực nước biển, làm bề mặt tham chiếu; mặt này được gọi là areoid [83] của Sao Hỏa, tương tự như geoid của Trái Đất. Cao độ 0 được xác định tại độ cao mà ở đó áp suất khí quyển Hỏa Tinh bằng 610,5 Pa (6,105 mbar).[84]Áp suất này tương ứng với điểm ba trạng thái của nước, và bằng khoảng 0,6% áp suất tại mực nước biển trên Trái Đất (0,006 atm).[85] Ngày nay, mặt geoid hay areoid được xác định một cách chính xác nhờ những vệ tinh khảo sát trường hấp dẫn của Trái Đất và Sao Hỏa
Kì sau sẽ đăng tiếp!
ĐÓN ĐỌC KỲ 9 TRÊN SỐ 17: SAO HỎA KÌ 2
ĐÓN ĐỌC KỲ 10 (ĐẶC BIỆT) TRÊN SỐ 18: KỲ THI EM LÀ NHÀ THÔNG THÁI 2013
TRUNG THU ĐỘC LẬP 1945
Nhà văn Mỹ Lady Borton kể lại chuyện chị gặp gỡ những nhân chứng của sự kiện này.
Trong nhiều năm, tôi đã không đã không thể hiểu nổi. Tôi đã từng nghe bạn bè Việt Nam tại Việt Nam
Tôi băn khoăn tự hỏi không hiểu điều gì khiến những người bạn Việt Nam
Thế rồi một buổi tối, tôi đã được nghe một câu chuyện và dường như đã tìm ra lời giải đáp.
Tôi và hai người bạn người Hà Nội ngồi trong phòng khách một ngôi chùa trên phố Khâm Thiên. Thu và Mạnh đều đã ngoài 60. Hoàng hôn buông xuống, và chúng tôi nhấp trà hoa cúc. Tôi đề nghị họ kể tết trung thu hồi họ còn trẻ.
“Tết trung thu tuyệt vời nhất là vào năm 1945”. Thu mở đầu câu chuyện. “Hai tuần trước chúng tôi có bản Tuyên ngôn Độc lập. Cụ Hồ Chí Minh và lãnh đạo chính phủ lâm thời đã quyết định tổ chức tết trung thu, mặc dù lúc đó nạn đói đang hoành hành và Chính phủ mới chịu rất nhiều áp lực khác”.
“Tin này lan rông”-Thu kể tiếp-và thanh niên lứa tuổi 15-25 được yêu cầu đưa hết trẻ em trong thành phố tới gặp Bác Hồ để nghe Bác nói chuyện từ bậc thềm của Bắc bộ Phủ, nay là nhà khách chính phủ đối diện khách sạn Sofitel Metropole”.
“Tất cả chúng tôi đều đi”-Mạnh nói. “Thứ nhất vì kể cả những đứa trẻ nghèo nhất cũng được chia bánh trung thu. Hơn nữa, người lớn không được đến, chỉ có trẻ em”.
 |
| “Bác nói rằng chúng tôi là những công dân nhỏ tuổi của một đất nước độc lập!” (Ảnh minh họa, nguồn: Internet) |
“Xã hội chúng tôi vốn là một xã hội Nho giáo”-Thu tiếp lời. “Phụ nữ không có quyền gì. Trẻ em gái lại càng không. Khi Bác Hồ nói chuyện với chúng tôi, tôi mới mười tuổi. Đó là lần đầu tiên trong đời một người lớn nói chuyện với tôi như một người thực thụ”.
Tôi đang nhấp dở chén trà. Tôi dừng lại, hít một hơi tận hưởng cái hương vị thơm nồng của trà hoa cúc, chiếc chén vẫn trong không trung. Tôi cố gắng hình dung xem thái độ của Hồ Chí Minh đã tạo ảnh hưởng đối với một thế hệ em gái tới đâu.
Mạnh giơ hai nắm đấm lên trời như một nhà điền kinh đăng quang. “Cụ Hồ nói rằng chúng tôi không còn là nô lệ nữa!”
“Bác nói rằng chúng tôi là những công dân nhỏ tuổi của một đất nước độc lập!”. Thu thêm vào.
Cả Thu và Mạnh cùng cười khúc khích như thể họ đang được sống lại những ngày lên mười và mười ba tươi vui.
“Chưa bao giờ chúng tôi thấy cảnh gì đẹp hơn đêm đó.” Mạnh nói.
Còn tiếp
Truyện cười: TUYỂN TẬP HAY
Đĩa lưỡi chuột
Đón đọc số 17 - Tháng 10 Kì 1 năm 2013. Nội dung chính:
- Mừng ngày Giải phóng Thủ đô 10.10
- Đáp án thi Trung thu vui 2013
- Đề thi HSG Chọn đội tuyển Toán 7 Năm học 2013 - 2014
- đáp án Kì 5 đề kì 6 tại sao lại thế?
- Sao Hỏa Kì 2
- Truyện cười Hay Kì 2/3
- Tết trung thu 1945 - Kì 2
- Ảnh nền máy tính October - Tháng 10.2013
- Năm 2014 ?
Báo sẽ ra ngày 5.10.2013. Đón đọc!
Giới thiệu 2 đặc san sẽ phát hành trong năm học 2013 - 2014
- Đặc san 1; phát hành ngày 05.11.2013, dành cho học kỳ I
- Đặc san 2; phát hành ngày 05.04.2014, dành cho học kỳ II
Đón đọc.
- Tối qua làm thịt gà, chả là nhà em có giỗ. Công việc cứ tíu ta tíu tít. Mổ gà xong, em để quên con dao dính tiết trên cái đĩa không rửa. Thế mà sáng nay tìm đĩa thì đã thấy đầy một đĩa lưỡi chuột.
Chị hàng xóm ngạc nhiên:
- Lưỡi chuột à? Lạ nhỉ!
Chị kia gật đầu:
- Ừ, chắc đêm qua cả bầu đàn thê tử nhà chuột ra liếm tiết gà ở lưỡi dao đều bị đứt lưỡi, nên đĩa mới đầy như thế.
Chị ra chợ sắm con dao về làm thịt gà. Sáng hôm sau sang khoe với hàng xóm như vậy.
Chị hàng xóm ngạc nhiên:
- Lưỡi chuột à? Lạ nhỉ!
Chị kia gật đầu:
- Ừ, chắc đêm qua cả bầu đàn thê tử nhà chuột ra liếm tiết gà ở lưỡi dao đều bị đứt lưỡi, nên đĩa mới đầy như thế.
Chị ra chợ sắm con dao về làm thịt gà. Sáng hôm sau sang khoe với hàng xóm như vậy.
Tổ ong rừng
Rừng làng em có nhiều ong. Ngày nào ong cũng kéo đàn sà xuống rãnh nước nhà em hút nước. Con lấy nước nhạt, con lấy nước mặn. Biết chắc trong rừng có ong làm mật. Thế là theo hướng ong bay, tìm vào rừng, nhà em gặp ngay một tổ ong. Tổ ong to vừa bằng cái tải lớn. Tiến lại gần tổ, nhà em bảo tiếng ong vỗ cánh làm ù đặc cả hai tai.
Chắc là tổ ong mật, nhà em đốt mùn rơm hun khói đuổi ong. Ong vù vù bay đi. Nhà em leo lên, lia con dao bẩy dài có đến gần một thước vào tổ mà vẫn chưa hết chiều ngang. Mật tuôn ra, đựng vào hai lá cây rừng không hết. Trên đường về lá bị rách, mật ong chảy tràn ra đất, nhà em chỉ vét mật văng mà đong còn được hai chục lít.
Chắc là tổ ong mật, nhà em đốt mùn rơm hun khói đuổi ong. Ong vù vù bay đi. Nhà em leo lên, lia con dao bẩy dài có đến gần một thước vào tổ mà vẫn chưa hết chiều ngang. Mật tuôn ra, đựng vào hai lá cây rừng không hết. Trên đường về lá bị rách, mật ong chảy tràn ra đất, nhà em chỉ vét mật văng mà đong còn được hai chục lít.
Khoai làng em
Vừa ghé quán nước đầu làng kêu một cốc trà nóng, chị chủ quán đon đả mời: "Em mời các bác dùng khoai dẻo của quán em. Không ở đâu khoai dẻo bằng làng em".
- "Khoai của nhà chị dẻo thế nào mà chị quảng cáo ghê vậy?" - tôi hỏi.
- "Dẻo lắm ạ. Hôm rồi mẹ chồng em ở làng bên sang chơi. Gia đình luộc nồi khoai mời mẹ ăn. Cụ ăn xong cứ ngơ ngẩn ra, miệng mím chặt. Em cứ tưởng cụ nghẹn, chạy đến vuốt ngực nhưng cụ cứ lắc đầu không nói được. Chồng em phải nạy miệng ra thì bà cụ mới nuốt ực một cái. Nhìn lại thấy chẳng còn cái răng nào. Thì ra củ khoai dẻo quá, dính chặt miệng bà cụ. Đến khi cạy miệng, răng dính theo khoai trôi cả vào bụng...".
Còn nữa
Đón đọc số 17 - Tháng 10 Kì 1 năm 2013. Nội dung chính:- Mừng ngày Giải phóng Thủ đô 10.10
- Đáp án thi Trung thu vui 2013
- Đề thi HSG Chọn đội tuyển Toán 7 Năm học 2013 - 2014
- đáp án Kì 5 đề kì 6 tại sao lại thế?
- Sao Hỏa Kì 2
- Truyện cười Hay Kì 2/3
- Tết trung thu 1945 - Kì 2
- Ảnh nền máy tính October - Tháng 10.2013
- Năm 2014 ?
Báo sẽ ra ngày 5.10.2013. Đón đọc!
Giới thiệu 2 đặc san sẽ phát hành trong năm học 2013 - 2014
- Đặc san 1; phát hành ngày 05.11.2013, dành cho học kỳ I
- Đặc san 2; phát hành ngày 05.04.2014, dành cho học kỳ II
Đón đọc.
